و نيز رواقهايى در اطراف آن به وجود آورد كه در وسطش حياط قرار داشت . كم كم با گذشت زمان ، اين مسجد رو به ويرانى گذاشت تا اين كه بار ديگر به وسيلهء جمال الدين اصفهانى وزير زنگيان موصل در سال 555 ه . تعمير گرديد . همچنين در سال 671 ه . نيز مجددا مرمت گرديد . قسمتى از مسجد در سال 733 ه . به وسيلهء ناصر بن قلاوون تعمير گرديد . در سال 840 ه . بيشتر سقف مسجد به وسيلهء اشرف برسباى تجديد گرديد . در سال 877 ه . مناره مسجد سقوط كرد كه در سال 881 ه . باز هم ساخته شد . همچنين در همين سال بعضى از ديوارهاى مسجد و سقف آن تعمير گرديد و سقاخانه و حوضى در مقابل مسجد احداث نمودند . در دوران عثمانيان چندين بار تعمير شد كه آخرين آن در دوران سلطان محمود دوم و فرزندش سلطان عبد المجيد ( عثمانى ) صورت گرفت كه تاريخ تجديد بناى نخستين ؛ يعنى در دوران سلطان محمود دوم ، بر روى سنگى در بالاى درب مسجد نوشته شده است . على بن عبد اللّه صاحب كتاب « وفاء الوفا » اين مسجد را در زمان خود كه در اواخر قرن نهم بوده ، اين چنين توصيف نموده است : مسجد داراى هفت شبستان است كه سه شبستان در سمت قبله قرار گرفته و هر رواق داراى هفت ستون از شرق به غرب است و در سمت شمال مسجد دو شبستان و در شرق يك شبستان و در غرب نيز يك شبستان وجود دارد كه در هر كدام دو ستون قرار داده شده است . صحن نيز ميان اين شبستانها قرار گرفته است . فاصلهء هر ستون از ديگرى هفت ذراع و طول ديوار شمالى شصت و هشت ذراع و نيم و جنوبى يا ديوار قبلهء آن بيش از هفتاد ذراع و طول آن از شمال به جنوب هفتاد و نه ذراع مىباشد . صحن مسجد از شرق به غرب پنجاه و يك ذراع و عرض آن از شمال به جنوب بيست و شش ذراع و ربع بوده است و ارتفاع مسجد از زمين تا سقف نوزده ذراع است . ارتفاع آن در خارج از مسجد از زمين تا بالاترين شيروانى آن ، 24 ذراع مىباشد . ارتفاع منارهء آن پنجاه ذراع است كه داراى قاعده‌اى مربع به طول نه ذراع مىباشد . طول مسافت ميان درگاه باب جبرائيل در مسجد النبى و درگاه درب مسجد قبا هفت هزار و دويست ذراع به ذراع دستى بوده كه معادل 3528 متر است . هر ذرع را تقريبا برابر با 49 سانتىمتر به شمار آورديم . اما مسجد هم‌اكنون -